Astana Hub-ты көбіне IT-компания үшін салықтарды төмендетудің қарапайым тәсілі ретінде қабылдайды. Бұл тым жеңілдетілген көзқарас. Astana Hub-қа қатысу шынымен елеулі салықтық және көші-қон артықшылықтарын бере алады, бірақ тек компания талаптарға сай болса, нақты басым қызмет жүргізсе және есепті, шарттарды әрі кірістерді дұрыс ресімдесе ғана.
2026 жылдан бастап 90/10 қағидасы ерекше маңызға ие болады. Ол модельді икемдірек етеді, бірақ сонымен бірге тәртіпті талап етеді: компания қандай кірістер басым IT-қызметке жататынын, ал қайсысы бейінді емес екенін түсінуі тиіс.
1. Astana Hub кімге қолайлы
Astana Hub барлық IT-жобаларға автоматты түрде қолайлы емес. Компанияның компьютерлерді, сайтты немесе бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануы маңызды емес. Оның қызметі ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы басым қызмет түрлеріне жата ма және компания мұндай қызметтің шынайылығын дәлелдей ала ма – маңыздысы осы.
Әдетте Astana Hub-ты бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеумен, цифрлық платформалармен, IT-сервистермен, технологиялық өнімдермен, SaaS-модельдермен, деректерді талдаумен және басым IT-қызметке жатқызуға болатын басқа бағыттармен айналысатын компаниялар қарастырады.
2. Қатысу не береді
Astana Hub-тың басты құндылығы – тек салық жеңілдіктері емес. Шетелдік бизнес үшін бұл сондай-ақ түсінікті институционалдық орта, банк пен серіктестерге компанияның IT-секторда жұмыс істейтінін көрсету мүмкіндігі және мамандар үшін жекелеген визалық артықшылықтарды пайдалану.
Бірақ артықшылықтар тек шарттар сақталғанда ғана жұмыс істейді. Компанияны тіркеп, қатысушы мәртебесін алып, әрі қарай IT деген атпен кез келген қызметті жүргізуге болмайды. Кірістердің басымдығы, құжаттар, шарттар, актілер және есеп сәйкес келуі тиіс.
3. 90/10 қағидасы
90/10 қағидасы қатысушы кірісінің негізгі бөлігі ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы басым қызметке келуі тиіс дегенді білдіреді. Бейінді емес кірістерге тек шектеулі үлесте жол беріледі. Сондықтан 2026 жылдан бастап бөлек есеп жүргізу және кірістер құрылымын алдын ала түсіну әсіресе маңызды.
Практикалық түрде бұл былай көрінеді:
Біріншіден – компания қандай өнімдер мен қызметтер басым IT-қызмет екенін анықтайды.
Екіншіден – клиенттермен шарттар мәні нақты IT-қызметке сәйкес болатындай тұжырымдалады.
Үшіншіден – бухгалтерия бейінді және бейінді емес кірістердің бөлек есебін жүргізеді.
Төртіншіден – компания кірістер пропорциясы бұзылмағанын жүйелі тексереді.
Бесіншіден – жаңа бағыт пайда болғанда оның мәртебе мен жеңілдіктерге әсері алдын ала бағаланады.
4. Неліктен шарттардың маңызы бар
Astana Hub үшін нақты өнім ғана емес, оның құжаттамалық түрде қалай ресімделгені де маңызды. Егер компания бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлесе, бірақ шартта бұлыңғыр «консультациялық қызметтер» немесе «маркетингтік сүйемелдеу» деп жазылса, болашақта кіріс сипатына сұрақ туындауы мүмкін.
Сондықтан шарттар, актілер және инвойстар операцияның экономикалық мәнін көрсетуі тиіс. Бухгалтерия әлсіз шартты кері күнмен түзете алмайды. Егер құжаттар бастапқыда дұрыс ресімделмесе, салықтық және комплаенс-тәуекел қол қою сәтінде-ақ пайда болады.
5. Дивидендтер және шетелдік қатысушылар
Шетелдік құрылтайшылар үшін дивидендтер мәселесі көбіне негізгі болып табылады. Олар қазақстандық IT-компанияның пайдасы қатысушыларға қалай бөлінетінін және қандай салық салдары туындайтынын түсінгісі келеді. Мұнда жеңілдіктер туралы жалпы тіркеспен шектелуге болмайды. Қатысушының мәртебесін, иелену мерзімін, пайда көзін, алушының салық резиденттігін және қолданылатын халықаралық келісімдерді қарау қажет.
Дивидендтерді бөлер алдында тексеру маңызды:
- компания салық преференцияларын қолдануға құқылы ма;
- ол 90/10 қағидасын сақтай ма;
- бухгалтерлік есеп бойынша расталған пайда бар ма;
- дивидендтерді алушы кім – жеке тұлға ма, әлде компания ма;
- шетелдік қатысушының салық резиденттігі бойынша құжаттар бар ма.
6. Визалық артықшылықтар және шетелдік мамандар
Astana Hub салықтар үшін ғана емес, шетелдік мамандарды тарту үшін де маңызды болуы мүмкін. Алайда визалық артықшылықтарды барлық көші-қон мәселелерінің автоматты шешімі ретінде қабылдауға болмайды. Әрбір шетелдік үшін оның рөлін түсіну қажет: құрылтайшы, директор, қызметкер, мердігер, отбасы мүшесі немесе уақытша келетін маман.
Іс жүзінде алдымен адамның жобадағы функциясы анықталады, содан кейін көші-қон маршруты таңдалады. Бұл компанияда Astana Hub қатысушысы мәртебесі бар, бірақ нақты маман Қазақстанда қолайлы негізсіз жүрген жағдайдан аулақ болуға көмектеседі.
7. Банк және комплаенс
Банк Astana Hub қатысушысы мәртебесіне ғана емес, операцияларға да қарайды. Егер компания шетелдік клиенттерден төлемдер алса, мердігерлерге төлесе, дивидендтер бөлсе және бірнеше валютамен жұмыс істесе, банк шарттар, актілер, ақша көзі және операциялардың экономикалық мәні туралы сұрақтар қояды.
Қатысушы мәртебесі IT-модельді түсіндіруге көмектесуі мүмкін, бірақ ол қалыпты құжаттарды алмастырмайды. Банкке бәрібір шарттар, актілер, инвойстар, иелік ету құрылымы, бенефициарлар туралы мәліметтер және қызметтің түсінікті сипаттамасы қажет.
8. Қатысушылардың жиі қателіктері
- мәртебе алу, бірақ кірістердің бөлек есебін жүргізбеу;
- IT-қызметтерді бұлыңғыр шарттармен ресімдеу;
- бейінді және бейінді емес кірістерді талдаусыз араластыру;
- салық шарттарын тексермей дивидендтерді бөлу;
- Astana Hub банктік комплаенсті автоматты түрде шешеді деп есептеу;
- шетелдік мамандарды жеке көші-қон бағасынсыз тарту.
Қорытынды
Astana Hub Қазақстандағы IT-бизнес үшін, әсіресе шетелдік құрылтайшылары және халықаралық клиенттері бар компаниялар үшін күшті құрал болуы мүмкін. Бірақ бұл жай ғана «жеңілдікті режим» емес, шарттары, құжаттары, есебі және тексерілетін бизнес-моделі бар жүйе.
2026 жылы 90/10 қағидасы, бөлек есеп, дұрыс шарттар, IT-кірістерін растау және дивидендтермен ұқыпты жұмыс негізгі болады. Егер мұның бәрі алдын ала құрылса, Astana Hub бизнеске көмектеседі. Егер мәртебе формалды түрде пайдаланылса, ол артықшылықтардан гөрі көбірек сұрақ тудыруы мүмкін.